FKMS RADIO KNJAŽEVAC

Zanatstvo u Knjaževcu

18/10/2018
Krojačka 8
Delatnost koju obavljaju zanatlije, ljudi čija je struka izrada ili popravka predmeta ručno, uz pomoć alata

Zanatstvo ovog kraja bilo je razvijeno kao privredna delatnost i za vreme turske vladavine, ali njegova, srpska istorija nastaje tek posle oslobođenja 1833. godine.

Šesdesetih godina 19. veka nastaje prelaz od naturalne ka novčanoj privredi. Iz sloja seljaka, izdvaja se sloj zanatlija i trgovaca. U tom periodu veći značaj je pridavan razvoju zanatstva. Sedamdesetih godina 19. veka u Knjaževcu je bilo puno zanatlija : svećara, lončara, dunđera, papudžija, potkivača, mehadžija, grnčara, bojadžija, abadžija..

Godine 1884. grupa zanatlija u Knjaževcu je osnovala udruženje pod nazivom „Esnaf“, koje je okupljalo zanatlije. Na prostoru tadašnjeg Zaglavskog sreza „Esnaf“ je organizovao polaganje stručnih ispita za zvanje majstora. Po uspešnom polaganju dobijalo se „Majstorsko pismo – diploma“. Dozvolu za rad, takođe je izdavalo udruženje sa potpisom predsednika i članova komisije.

Esnafi su raspolagali svojim sredstvima, pa su formirali zanatsku kasu i fond iz kojeg su mogli da pozajme novac za unapređenje delatnosti, a i za socijalnu pomoć starim i obolelim članovima udruženja i njihovim porodicima.

Godine 1889.  u Parizu je održana izložba narodnog stvaralaštva. Knjaževački zanatlije i seljaci masovno su učestvovali u odabiranju predmeta narodnog stvaralaštva i zanatskih proizvoda za izložbu što dovoljno govori o razvijenosti zanatstva u ovom kraju.

Kazandžija

Oko 1900. u Knjaževcu je bilo 20 različitih zanata, sa ukupno 58 zanatlija. Za period od 1900. Do 1922. Godine nema registra zanatskih radnji zbog ratnih razaranja.

Pre Prvog svetskog rata, u Knjaževac se doselio Svetozar Zore Potić sa svojim ortakom Gligorijem Panajotovićem iz Pirota, i u Knjaževcu otvorio opančarsku radnju, i sa 40 zaposlenih proizvodio dnevno do 200 pari opanaka…

Opančarska radnja Dragog L. Milosavljevića iz Knjaževca, osnovana 1903. godine, nagrađena je na izložbi opančarskih proizvoda u Londonu 1907. godine, zlatnom medaljom.
Otisak pečata opančarske radnje Dragog L. Milosavljevića iz 1907. godine.

Knjaževac je do Drugog svetskog rata, bio uglavnom zanatski grad, ne samo zbog broja zanatskih radnji, nego i zbog značaja zanatsva u celokupnoj privredi tadašnjeg grada.

Prema nepotpunim podacima 1939. Na područiju sadašnje opštine Knjaževac bile su registrovane zanatske radnje i to : kovačke, potkivačke, stolarske, krojačke, bravarske, obućarske, limarske, molerske, zidarske, berberske, pekarske i dr.  Bilo je ukupno 508 zanatskih radnji sa ukupno 545 zanatlija-majstora i 154 učenika i kalfi.

Posle Drugog svetskg rata pokušalo se sa formiranjem zanatskih zadruga. Neke suse ugasile, a neke su integrisane u velike fabrike, na primer, industriju obuće…

 

Izvor: “Knjaževac – O zavičaju od A do Š”, autora: Vladane Stojadinović, Milene Milošević Micić, Bojane Ilijić.

: Privreda opštine Knjaževac 20. veka ( I deo), autora: Milana Milosavljevića

Ostavite komentar

Vaša email adresa neće biti javno objavljena. Obavezna polja *


O nama

FKMS radio Knjaževac u najvećem delu svog programa afirmiše stvaralaštvo mladih, prateći kulturna dešavanje oko samog Festivala Kulture Mladih Srbije, ali i aktuelne dnevne informacije iz Knjaževca i okoline.
Radio se u etru emituje na 100 MHz FM.


Kontakt